Rzeczywiste uproszczenie księgowości dla małych organizacji pozarządowych

Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych od 2006 roku zabiegała o wprowadzenie przepisów umożliwiających mniejszym organizacjom pozarządowym uniknięcia obowiązku prowadzenia tzw. pełnej księgowości zgodnie z ustawą o rachunkowości (por. Piotr Frączak "Uproszczona księgowość – kolejna odsłona" w FederalistKa 2/2012). Dopiero w 2015 pojawiły się przepisy o uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wraz z artykułem 10a.

2025

30


GRUDNIA 2025

Sukces rzeczniczy

Zostało opublikowane rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 22 grudnia 2025 r. w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (Kliknij).

18


LISTOPADA 2025

Konsultacje rozporządzenia

Przedstawiono do konsultacji publiczne projektu rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów (UEPIK) (Kliknij) przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego. Termin konsultacji... 7 dni. Projekt jest efektem współpracy z organizacjami pozarządowymi.


1


PAŹDZIERNIKA 2025

Powołanie kolejnej grupy

Na posiedzeniu Komitetu do spraw Pożytku Publicznego (Kliknij) Marek Kirkowski przedstawił uwagi przygotowane w ramach prac Grupy roboczej ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych.

W konsekwencji podjęto pracę i organizowano robocze spotkania, w których brali udział przedstawiciele Ministerstwa Finansów, Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego oraz osoby eksperckie III sektora z Grupy roboczej ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych oraz rekomendowani przez Radę Działalności Pożytku Publicznego.

31


LIPCA 2025

Odpowiedź Ministerstwa Finansów

Grupa Robocza ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych otrzymała następującą informację: „Po dokonaniu wstępnej analizy brzmienia przedłożonego projektu w ramach roboczych uzgodnień wewnętrznych w Ministerstwie Finansów, w tym z Krajową Administracją Skarbową (KAS), uzyskaliśmy negatywne stanowisko odnośnie do proponowanych zmian, szczególnie ze strony pionu KAS, przede wszystkim w odniesieniu do likwidacji obowiązujących załączników (Zestawienia przychodów i kosztów i Zestawienia przepływów finansowych)”. W wyniku interwencji członków Grupy dostaliśmy uzasadnienie tej decyzji.

Uzasadnienie: uzasadnienie odrzucenia przez KAS zaproponowanych przez Grupę ds. uproszczeń prawnych zmian w zakresie uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów, zawierające najważniejsze zastrzeżenia i uwagi:

1. Najwięcej komentarzy pojawiło się odnośnie do propozycji „odstąpienia od ścisłego zdefiniowania wzoru „Zestawienia przychodów i kosztów” na rzecz np. wskazania jedynie wymaganych i opcjonalnych danych podawanych corocznie, poprzez sumowanie danych w uproszczonej ewidencji”.
  • Sporządzanie przez organizacje pozarządowe w szczególności zestawienia przepływów finansowych służy celom dowodowym i kontrolnym, w tym do oceny prawidłowego ustalania, deklarowania i wydatkowania dochodów zwolnionych od podatku, a także wydatkowania dochodu zwolnionego na cele inne niż preferowane w ustawie CIT. Zniesienie obowiązku podawania danych zawartych w załącznikach skutkuje de facto ograniczeniem możliwości wykonywania czynności analitycznych w zakresie weryfikacji prawidłowości wywiązywania się organizacji z zobowiązań podatkowych w podatku CIT przez organy KAS, co w konsekwencji może utrudnić skuteczne działania kontrolne.
  • Nie bez znaczenia z punktu widzenia zadań kontrolnych jest również fakt, że od 1 stycznia 2025 r. próg (limit) przychodów możliwy do osiągnięcia w roku poprzedzającym rok wyboru UEPiK został podniesiony do 1 mln zł (z dotychczasowych 100 tys. zł), przy jednoczesnym wyłączeniu z tej kwoty wartości darowizn rzeczowych przeznaczonych na prowadzenie działalności statutowej. Może wystąpić sytuacja wykorzystania przez podatników do prowadzenia normalnej działalności formy prawnej, jaką jest fundacja (dochody z takiej działalności deklarują jako zwolnione). Zdarzają się też fundacje zbierające środki na cele charytatywne, które następnie trafiają do osób z nią powiązanych i nie są wykorzystane w celach statutowych. Rezygnacja z obowiązków ewidencyjnych utrudni wykrywanie takich przypadków. Dodatkowo, jako że jednym z kluczowych czynników ryzyk AML (pranie pieniędzy) jest zasilanie podmiotów typu fundacja środkami pochodzącymi z przestępstwa bazowego, uproszczenie ewidencji może ułatwiać ten proceder.
2. Biorąc pod uwagę istotne zwiększenie limitu przychodów, a także fakt przyznania prawa (zamiast obowiązku) dodawania kolejnych kolumn w załącznikach, może to powodować brak ujawniania informacji istotnych dla ustalenia zobowiązania podatkowego.
  • Wątpliwości wzbudza również zapis dotyczący uznania UEPiK za rzetelną, tj. zwiększenia progu procentowego niewpisanych lub błędnie wpisanych kwot przychodów lub wydatków do 2% przychodów lub wydatków wykazanych w UEPiK za dany rok.
  • Utrzymanie obowiązku ewidencyjnego w postaci dotychczasowych załączników jest szczególnie istotne ze względu na przysługujące NGO na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy CIT szerokie zwolnienie przedmiotowe dla ich dochodów w części przeznaczonej na działalność statutową – organy KAS muszą mieć zatem realną możliwość zbadania rzetelności korzystania przez NGO z przedmiotowego zwolnienia.


21


MAJA 2025

Propozycje Grupy roboczej

Na IX posiedzeniu plenarnym Grupy roboczej ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych przyjęto propozycje zespołu ds. sprawozdawczości dotyczące Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów



2025

Prace Zespołu ds. sprawozdawczości

Kolejne posiedzenia Zespołu ds. sprawozdawczości Grupy roboczej ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych. Wypracowanie propozycji.

24


STYCZNIA 2025

Zespół ds. sprawozdawczości Grupy roboczej ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych


Posiedzenie Zespołu poświęcone propozycjom zapisów rozporządzenia określającego sposób prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów oraz warunki, jakim powinna odpowiadać ta ewidencja. Minister właściwy do spraw finansów publicznych ma teraz prawie rok by, w porozumieniu z Przewodniczącym Komitetu oraz po zasięgnięciu opinii Rady Działalności Pożytku Publicznego, przygotować to rozporządzenie, a w szczególności określić:

  1. różnorodność celów i sposobów działania organizacji pozarządowych i podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3;
  2. umożliwienie prawidłowego określenia zobowiązań podatkowych;
  3. wypełnianie wymagań wynikających z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 16 ust. 5.

Organizacjom zależy, aby te rozwiązania rzeczywiście uprościły prowadzenie ewidencji.

2024

Uchwalenie zmian w Ustawie nie kończy procesu rzeczniczego. O tym, czy proponowane zmiany oznaczać będą rzeczywiste uproszczenie okaże się w trakcie prac nas Rozporządzeniem, a szczególnie, załącznikiem do niego.

8


LISTOPADA 2024

Uchwalenie zmian w ustawie

Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o kołach gospodyń wiejskich (Kliknij). Głosowało 448 posłów. 447 – za, 1 – przeciw, nikt się nie wstrzymał. Ustawa trafi teraz do Senatu i Prezydenta.

16


PAŹDZIERNIKA 2024

Posiedzenie Komisji

Posiedzenie Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (Kliknij) w celu rozpatrzenia sprawozdania podkomisji stałej do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi o komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (druk nr 445). Komisja jednogłośnie przyjęła wniosek o uchwalenie przez Sejm projektu ustawy wraz ze zgłoszonymi poprawkami (Kliknij). Posłem sprawozdawcą został wybrany poseł Tadeusz Tomaszewski.

8


PAŹDZIERNIKA 2024

Spotkania podkomisji

Podkomisja stała ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi po rozpatrzeniu – na kolejnych posiedzeniach w dniach 11, 24 września i 8 października 2024 r. przygotowała, przy udziale organizacji, projektu ustawy z druku nr 445 (Kliknij). 

30


LIPCA 2024

Propozycje OFOP-u

Propozycje konkretnych zapisów przygotowane przez Zespół OFOP-u dotyczących prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów w oparciu o propozycje kierunkowe przedstawione na posiedzeniu w dn. 22 lipca 2024 r. (Kliknij)

22


LIPCA 2024

Spotkanie podkomisji

W czasie dyskusji, w imieniu Zespołu „Proste prawo dla NGO” OFOP-u, propozycje kierunkowych zmian przedstawił Tomasz Schimanek. Z uwagę na zgodę co do tych postulatów przewodniczący Tadeusz Tomaszewski poprosił o przedstawienie konkretnych propozycji dla biura legislacyjnego. (Więcej)

11


LIPCA 2024

Pierwsze czytanie

Biorąc pod uwagę stanowiska organizacji pozarządowych Komisja skierowała projekt do dalszych prac w Stałej Podkomisji ds Współpracy z organizacjami pozarządowymi.

10


LIPCA 2024

Stanowisko OFOP w sprawie projektu 

"OFOP ocenia negatywnie przedstawiony przez Komisję do Spraw Petycji projekt ustawy(...). Uważamy, że nie powinno się kontynuować prac nad projektem w proponowanym kształcie lub wstrzymać je do czasu wprowadzenia rozwiązań systemowych, które stworzyłyby właściwe warunki prawne dla rozszerzenia dostępności uproszczonej ewidencji dla organizacji pozarządowych (Więcej)

11


CZERWCA 2024

Komisyjny projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie

Projekt (druk nr 445) dotyczył rozszerzenia kręgu podmiotów uprawnionych do prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów.