Biuletyn #prosteNGO – 23 marca – 6 kwietnia 2026 r.

Biuletyn #prosteNGO ma służyć wymianie informacji na temat tego, co się dzieje w procesie stanowienia prawa dla NGO i w procesach rzeczniczych na jego rzecz. Zachęcamy chętne osoby i instytucje do współpracy. Biuletyn dostarcza faktów i tez do środowiskowej dyskusji.

SPIS TREŚCI

1. W SKRÓCIE

1. W planach legislacyjnych (Kolejna perspektywa, Stanowisko Ministerstwa Finansów)
2. W procesie legislacyjnym
   • Na poziomie rządowym (AntySLAPP i definicja organizacji, Ustawa o pożytku, Ustawa o pomocy społecznej, Rzecznik Praw Pacjenta, Odpowiedzialność członków zarządu)
   • Na poziomie parlamentarnym (Ochrona ludności, Podkomisje stałe, Zespoły parlamentarne, W konsultacjach, Kto mobbuje ten płaci? Organizacje górą, Kluby seniora)
3. W procesie rzeczniczym (Petycja, Pytania o strategię, Rady pożytku i nie tylko, Czekamy)
4. Dzieje się (Grupa robocza ds. uproszczeń prawnych, Komitet ds. Pożytku Publicznego, RDPP, Grupa Robocza ds. Rzecznictwa, Piecza zastępcza)

2. TEMATY DO DYSKUSJI

1. Czy są szanse na zmiany w podatku CIT dla NGO?
2. Czy wiesz, że… (1566)

W skrócie

W planach legislacyjnych

• Kolejna perspektywa. Trwają prace nad kolejną perspektywą finansową. Oznacza to, że szykują się zmiany zarówno w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Kliknij), jak i w ustawie z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich (Kliknij), czyli tzw. ustawie wdrożeniowej.

Komentarz: wbrew pozorom obie ustawy mają znaczenie kluczowe, jeśli chodzi o rolę organizacji pozarządowych (i ich definicje) nie tylko w kontekście funduszy europejskich. To tu konkretyzuje się zasada partnerstwa, system reprezentacji środowiska itp.

• Stanowisko Ministerstwa Finansów. Od miesięcy czekamy na wpisy do wykazu prac legislacyjnych rządu zapowiadanych głośno nowelizacji ustaw o ekonomii społecznej, kołach gospodyń i ostatnio tej „większej” o pożytku. Wiemy więcej o kulisach przynajmniej tej ostatniej propozycji.

Komentarz: W tej chwili Rada Działalności Pożytku Publicznego otrzymała korespondencję z Ministerstwa Finansów i Gospodarki i przygotowuje stanowisko w tej sprawie. Informacyjnie pisma te w sposób jednoznaczny wnoszą „o odmowę wpisu”. Kilka fragmentów z dokumentu MFiG:

1. Projektowane zmiany są niezgodne z systemowymi przepisami ustawy o
   finansach publicznych, w szczególności:
   * wprowadzenie możliwości dokonywania rozliczeń kosztów realizowanego
   zadania publicznego finansowanego z dotacji w sposób ryczałtowy,
   * umożliwienie dysponowanie środkami z udzielonej dotacji w ramach całego
   okresu realizacji zadań wieloletnich (…)
2. Nie może zostać zaakceptowana propozycja, zgodnie z którą zlecanie realizacji zadań publicznych obejmuje ponoszenie wszystkich kosztów z tym związanych, w tym kosztów administracyjnych – z dotacji. (…)
3. Nie do zaakceptowania jest propozycja wprowadzenia możliwości elastycznego określenia daty rozpoczęcia realizacji zadania publicznego oraz określenia przez organ zlecający realizację tego zadania daty kwalifikowalności poniesionych wydatków pochodzących z dotacji w ramach roku budżetowego.
4. Istotne wątpliwości budzi propozycja wprowadzenia regulacji wskazującej, że zlecenie zadania publicznego może być powiązane z oddaniem nieruchomości bądź ruchomości na rzecz jego realizacji. (…)

(…) przedstawione zostały jedynie podstawowe zastrzeżenia do wniosku, które stanowią fundament braku akceptacji dla wniosku. Nie dość, że przedstawione propozycje są antysystemowe, to jeszcze budzą istotne wątpliwości o charakterze celowościowym.
Jednocześnie zauważam, że proponowana zmiana ustawy o działalności pożytku publicznego (…) miałaby być kolejną procedowaną w ramach rządowego procesu legislacyjnego nowelizacją ww. ustawy. Należy zauważyć, że obecnie w ramach Stałego Komitetu Rady Ministrów procedowana jest inna nowelizacja ustawy o działalności pożytku publicznego (…) (Kliknij).

W procesie legislacyjnym

Na poziomie rządowym

• AntySLAPP. Projekt ustawy o szczególnych środkach ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej (UC94) jest nadal procedowany.

Komentarz: Bardzo ciekawym wątkiem jest wymiana korespondencji pomiędzy Przewodniczącym Komitetu ds. pożytku publicznego a przedstawicielami Ministra Sprawiedliwości dotyczacej definicji organizacji pozarządowych. O problemach definicyjnych wielokrotnie informowaliśmy, np. Kliknij. Stanowisko Przewodniczącego wydaje się co najmniej dziwne. Dobrze pokazuje to odpowiedź z Ministerstwa Sprawiedliwości, której obszerny fragment warto przytoczyć:

…wyjaśniam, że projekt ustawy nie rozszerza definicji „organizacji pozarządowej” w stosunku do definicji zawartej w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338 z późn. zm.) i nie ma potrzeby uzupełnienia art. 4 projektu ustawy o „organizacje społeczne” występujące obok organizacji pozarządowych. Należy zwrócić uwagę, że wprowadzając do Kodeksu postępowania cywilnego pojęcie „organizacji pozarządowych” ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), projektodawca w uzasadnieniu projektu tej ustawy wyjaśniał: >>Dotychczasowe pojęcie „organizacje społeczne” zdecydowano się zastąpić określeniem „organizacje pozarządowe”. Pojęcie to stosowane jest w miejsce określenia „organizacja społeczna” w coraz większej liczbie aktów prawnych, w szczególności zostało ono przyjęte w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. nr 96, poz. 873). Jego zakres jest dostatecznie szeroki, aby objąć wszystkie jednostki mieszczące się w dotychczasowym określeniu „organizacje społeczne”, w tym związki zawodowe, a zarazem pozwala ono uniknąć dotychczasowych wątpliwości co do przynależności do kręgu organizacji społecznych np. fundacji<<. Uznaje się, że organizacjami pozarządowymi biorącymi udział w postępowaniu cywilnym są przede wszystkim wyposażone w zdolność sądową stowarzyszenia i fundacje. Podejmować działalność przed sądem będą mogły również podmioty podobne do stowarzyszeń, jak np. Polski Czerwony Krzyż czy Polski Związek Łowiecki. Za organizacje pozarządowe na gruncie art. 8 k.p.c. można też uznać ochotnicze straże pożarne oraz Związek Ochotniczych Straży Pożarnych. Do wskazanej kategorii podmiotów należy także zakwalifikować tzw. organizacje wyspecjalizowane, m.in. izby gospodarcze oraz Krajową Izbę Gospodarczą, organizacje konsumenckie, społeczno zawodowe organizacje rolników, organizacje ekologiczne, izby rolnicze, krajowe i regionalne organizacje, których celem statutowym jest ochrona interesów przedsiębiorców, cechy rzemieślnicze, izby rzemieślnicze, Związek Rzemiosła Polskiego oraz związki zawodowe, a także organizacje pracodawców (związki pracodawców, federacje i konfederacje związków pracodawców) – zob. Maja Maciejewska-Szałas, Organizacje pozarządowe i formy ich uczestnictwa w postępowaniu cywilnym, Gdańskie Studia Prawnicze, Tom XXXVIII, s. 121-135. W projektowanej ustawie w art. 1 ust. 1 określa się, że ustawa reguluje środki ochrony osób uczestniczących w debacie publicznej przed dochodzonymi w postępowaniach sądowych w sprawach cywilnych roszczeniami zmierzającymi wyłącznie lub głównie do stłumienia, ograniczenia, zakłócenia debaty publicznej lub szykanowania za udział w niej, w tym przed roszczeniami oczywiście bezzasadnymi, a także czynnościami procesowymi stanowiącymi nadużycie prawa procesowego. W art. 1 ust. 3 projektu ustawy przyjęto, że w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowań w niej określonych stosuje się przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. Powyższe przesądza, że pojęcie organizacji pozarządowej powinno być rozumiane w projektowanej ustawie zgodnie z ugruntowaną już wykładnią przyjętą na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego. Sięgając jednak do ustawy źródłowej dla pojęcia organizacji pozarządowej – tj. ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, należy zauważyć, że na gruncie tej ustawy pojęcie organizacji pozarządowych zostało zdefiniowane, a związki zawodowe mieszczą się w tej definicji. Stosownie do art. 3 ust. 2 tej ustawy organizacjami pozarządowymi są:

1. niebędące jednostkami sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych lub przedsiębiorstwami, instytutami badawczymi, bankami i spółkami prawa handlowego będącymi państwowymi lub samorządowymi osobami prawnymi,

2. niedziałające w celu osiągnięcia zysku

– osoby prawne lub jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, w tym fundacje i stowarzyszenia, z zastrzeżeniem ust. 4.

Ustęp 4 pkt 2 w art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stanowi jedynie, że przepisów działu II tej ustawy nie stosuje się do związków zawodowych i organizacji pracodawców. Oznacza to, że związki zawodowe i organizacje pracodawców są organizacjami pozarządowymi (co zresztą jest zgodne z językowym rozumieniem tego pojęcia), lecz nie stosuje się do nich przepisów działu II ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Inne rozumienie powyższych przepisów byłoby nieracjonalne.

Podkreślić należy, że zasada konsekwencji terminologicznej ustawodawcy, wywodzona z racjonalności ustawodawcy, zakłada, że prawodawca używa tych samych pojęć w tym samym znaczeniu, chyba że wyraźnie postanowi inaczej. Te same pojęcia powinny być interpretowane w taki sam sposób. Wskazanie w art. 4 projektu ustawy związków zawodowych (ewentualnie jeszcze innych kategorii podmiotów) obok organizacji pozarządowych zaburzy dotychczas jednolicie przyjmowaną na gruncie procedury cywilnej wykładnię pojęcia organizacji pozarządowych. Odwołanie się do tego pojęcia jest wystarczające do wdrożenia przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1069 z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie ochrony osób, które angażują się w debatę publiczną, przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi („strategiczne powództwa zmierzające do stłumienia debaty publicznej”) (Dz. U. UE. L. z 2024 r. poz. 1069).

• Ustawa o pożytku. Projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych (UD240) trafił na Komisję Prawniczą. Jak czytamy w piśmie, „Projekt ustawy podlegał rozpatrzeniu przez Stały Komitet Rady Ministrów na posiedzeniu w dniu 12 marca 2026 r. Zgodnie z podjętymi ustaleniami Komitet przyjął i rekomendował projekt ustawy Radzie Ministrów wraz z przedstawioną autopoprawką, będącą wykonaniem ustaleń spotkania roboczego. Jednocześnie Komitet zdecydował o przyjęciu uwagi Ministra Finansów i Gospodarki zgłoszonej pismem z dnia 4 marca 2026 r. w części dotyczącej nieuchylania przepisu art. 15 ust. 1 pkt 5 przedmiotowej ustawy – Komitet zalecił Wnioskodawcy, we współpracy z Rządowym Centrum Legislacji, dokonanie modyfikacji tego przepisu w zakresie omówionym na posiedzeniu. Przedkładany projekt ustawy uwzględnia propozycję zmiany w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2025 r. poz. 1338), będącą realizacją ustaleń Stałego Komitetu Rady Ministrów. Jednocześnie w projekcie wprowadzono zmianę wynikową w art. 15 ust. 1 pkt 4 tej ustawy, będącą konsekwencją uwzględnienia uwagi Ministra Finansów i Gospodarki dotyczącej nieuchylania przepisu art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy. Przekazywane wraz z projektem ustawy uzasadnienie i ocena skutków regulacji zostały dostosowane do zmian wprowadzonych w projekcie w wyniku realizacji ustaleń Stałego Komitetu Rady Ministrów

Komentarz: Końca dyskusji w rządzie nie widać. Wnioski nie są optymistyczne. Przede wszystkim pokazują absolutną zbędność Komitetu ds. Pożytku Publicznego, gdzie, przynajmniej w teorii, powinny sie ucierać stanowiska rządu w sprawie pożytku, a nowelizacja ustawy o działalności na pewno powinna być tu pierwszoplanowa. Dodatkowo sytuacja ta pokazuje słabość Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego, który przygotował te propozycję, i niewielkie znaczenie Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego, który nie potrafi, mimo deklaracji, doprowadzić do szybkiego uzgodnienia stanowisk. A dotyczy to tylko tzw. „małej nowelizacji”, która jest propozycją rządową, a nie propozycjami środowiska. O tym co się szykuje w sprawie „większej” nowelizacji wyżej. Nie wróży to dobrze na przyszłość.

• Ustawa o pomocy społecznej. W konsultacjach jest projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw (UD315), który może zainteresować organizacje w kilku aspektach, np.:
  • projekt „doprecyzowuje również katalog podmiotów uprawnionych do prowadzenia mieszkań treningowych i wspomaganych przez wyraźne wskazanie organizacji pozarządowych oraz podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Rozszerzenie katalogu podmiotów realizujących wsparcie ma na celu zwiększenie dostępności mieszkań wspomaganych, wykorzystanie potencjału organizacji pozarządowych, o których mowa w art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, oraz podmiotów, o których mowa w art. 3 ust. 3 tej ustawy, oraz rozwój partnerskiego modelu realizacji usług społecznych”.
  • regulacja „sprzyja zwiększeniu transparentności działania administracji samorządowej, rozwojowi otwartych danych oraz ponownemu wykorzystywaniu informacji sektora publicznego, w tym przez obywateli, podmioty gospodarcze i organizacje społeczne”,
  • projekt „przewiduje zmiany w ustawie o Rzeczniku Praw Obywatelskich, które mają na celu jednoznaczne określenie roli Rzecznika jako niezależnego mechanizmu ochrony i monitorowania wdrażania Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych (…), porządkuje stan prawny, zapewnia zgodność krajowych regulacji z zobowiązaniami międzynarodowymi Rzeczypospolitej Polskiej oraz wzmacnia niezależność i stabilność mechanizmu monitorującego wdrażanie Konwencji. Jednocześnie doprecyzowanie katalogu zadań Rzecznika, obejmującego m.in. prowadzenie niezależnych badań, sporządzanie sprawozdań i zaleceń, działania edukacyjne oraz zapewnienie udziału społeczeństwa obywatelskiego, w szczególności osób z niepełnosprawnościami i ich organizacji, sprzyja skuteczniejszej ochronie praw tej grupy oraz zwiększa transparentność działań państwa w tym obszarze”.

• Rzecznik Praw Pacjenta. Znamy już wyniki konsultacji Projektu ustawy o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (UD207).

Komentarz: Warto zauważyć, że z uwagi na wątpliwości organizacji pacjenckich zaproponowano „nową definicję praktyk pseudomedycznych. W proponowanym brzmieniu art. 67zj ust. 1, aby uznać dane zachowanie za praktykę pseudomedyczną, będzie trzeba wykazać, że zostało ono podjęte w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Jednocześnie nowe brzmienie tej definicji wyłącza możliwość uznania każdego działania osoby niewykonującej zawodu medycznego za praktykę pseudomedyczną”.

• Odpowiedzialność członków zarządu. Trwają konsultacje projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (UC138) dotyczącego m.in. zmian w odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania podatkowe podmiotu. 

Komentarz: Pytanie, jak to wpłynie na odpowiedzialność członków zarządów organizacji tak prowadzących działalność gospodarczą, jak i jej nieprowadzących. Czekamy na głosy w konsultacjach.

Na poziomie parlamentarnym

• Ochrona ludności. Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych na posiedzeniu nr 102 27 marca (Kliknij) przyjęła propozycję poprawki (zgłosili ją Maria Małgorzata Janyska i Łukasz Ściebiorowski), która umożliwia podpisywanie porozumień z organizacjami także wójtom, burmistrzom, prezydentom miast i starostom. Więcej czytaj: Małgorzata Łojkowska, Bez konkursów i bez głosu w sztabach kryzysowych? Trudny dialog organizacji z MSWiA (Kliknij).

• Podkomisje stałe
  • 25 marca odbyło się spotkanie (Kliknij) podkomisji do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi (PSR02S). Dyskutowano na temat 1) propozycji zmiany ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w zakresie umożliwienia prowadzenia zakładów leczniczych dla zwierząt w formie zakładu budżetowego jednostki samorządu terytorialnego oraz w ramach działalności pożytku publicznego prowadzonej przez organizacje pozarządowe (Kliknij), referował Tomasz Schimanek, 2) planowanych działań w zakresie tworzenia Krajowej Strategii Młodzieżowej ze szczególnym uwzględnieniem roli ogólnopolskich organizacji aktywnie działających w obszarze polityki młodzieżowej w pracach nad Strategią w ramach Rady do spraw Polityki Młodzieżowej, 3) priorytetów i planowanych działań Rady Dialogu z Młodym Pokoleniem IV kadencji.
  • Podkomisja do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi, samorządowymi i związkami zawodowymi (ENM05S) odbyła 24 marca spotkanie (Kliknij) w celu rozpatrzenia informacji na temat przygotowań do 26. Światowego Jamboree Skautowego Gdańsk 2027 i związanych z nim możliwości edukacyjnych.
  • Podkomisja do spraw udziału i roli społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze sprawiedliwości oraz społecznej kontroli prokuratury (SPC01S) nie ma zaplanowanych spotkań.
• Zespoły parlamentarne
  • Parlamentarny Zespół ds. Organizacji Pozarządowych i Społeczeństwa Obywatelskiego  (Kliknij) nie ma zaplanowanych spotkań.
  • Parlamentarny Zespół ds. Dialogu Obywatelskiego (Kliknij) planuje na 13 kwietnia prezentację Rady Dialogu z Młodym Pokoleniem IV kadencji oraz dyskusję na temat jej roli i zadań.

• W konsultacjach. Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli oraz ustawy – Kodeks wyborczy (Kliknij). Projekt dotyczy utworzenia usługi, która będzie ułatwiała wykonywanie przez obywateli uprawnień związanych z inicjatywą ustawodawczą oraz wykonywanie niektórych uprawnień i obowiązków przez pełnomocnika komitetu, dzięki wykorzystaniu rozwiązań elektronicznych.

• Kto mobbuje ten płaci? Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, w trakcie debaty nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Kliknij): „Dbanie o to, żeby środowisko pracy było wolne od przemocy, było wolne od mobbingu, to oczywiście jest obowiązek pracodawcy. I ta ustawa w tym przypadku niczego nie zmienia. Ale wprowadza prawo do tego, żeby domagać się pokrycia szkód przez osobę, która realnie dopuściła się nadużycia. To jest rozwiązanie sprawiedliwe, zarówno w sektorze prywatnym, jak i w sektorze publicznym. Bo dziś mamy do czynienia z pewnym absurdem i z bezkarnością prawdziwych, faktycznych sprawców mobbingu. Kierownik instytucji kultury, dyrektor szpitala czy szef organizacji non-profit dopuszcza się mobbingu, a płacą za to podatnicy, darczyńcy. To niesprawiedliwe i zadbamy o to, żeby tak nie było, żeby za własne błędy, za krzywdę wyrządzoną pracownikowi czy współpracownikowi, za krzywdę wyrządzoną innym płaciły te osoby, które tej krzywdy się dopuściły” (Kliknij).

• Organizacje górą. W ramach dyskusji na projektem ustawy o uznaniu osobowości prawnej rzeki Odry (Kliknij) wielki spór o organizacje.
  • Z jednej strony Posłanka Małgorzata Golińska: (…) taka rzeka, osoba prawna, z definicji nie może sama działać w sądzie. Jej opiekunowie, a wśród nich znajdą się z pewnością np. aktywiści, w tym – jak zakładam – z organizacji finansowanych z zagranicy, będą mogli w imieniu rzeki blokować inwestycje, wstrzymywać regulacje czy modernizację infrastruktury. To oznacza przerzucenie władzy publicznej w ręce osób prywatnych, także finansowanych spoza Polski. To one będą mogły decydować o funkcjonowaniu Odry na obszarze państwa, przez które rzeka częściowo przepływa. Ci opiekunowie będą tworzyć komitet reprezentantów – 15 osób na 4 lata – w tym z NGOs, ze szczególnym uwzględnieniem inicjatorów tego pomysłu. To ten komitet ma wyrażać zgodę m.in. na działania mogące znacząco wpłynąć na prawa rzeki (…) W praktyce to quasiprywatyzacja władzy państwowej i tworzenie instrumentu, który w rękach NGOs może blokować inwestycje pod pretekstem ochrony rzeki. Wreszcie ten projekt, który prowadzi do absurdu prawnego, to de facto legalizacja ekoterroryzmu”. Posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk: „Możliwe są przez ten szkodliwy projekt ograniczenia decyzyjności państwa. Jeżeli rzeka ma reprezentantów, ich zgoda może być konieczna przy inwestycjach. Państwo traci pełną swobodę działania. Są konflikty kompetencyjne, może dojść do sporów między rządem a opiekunami rzeki, organizacjami ekologicznymi. Istnieje ryzyko wpływów podmiotów pozapaństwowych. Reprezentanci rzeki mogą pochodzić spoza struktur państwowych. Chodzi o potencjalny wpływ NGOs lub instytucji międzynarodowych”. Poseł Anna Gembicka: „To naprawdę jakiś wyjątkowy szkodnik musiał wymyślić, żeby przedstawiciele NGOs mieli decydujący głos w sprawie zarządzania Odrą. Niestety te NGOs to często po prostu ekoterroryści, którzy działają przeciwko bezpieczeństwu naszego kraju…”. Poseł Michał Woś: „tu chodzi o te rady nadzorcze, rady powiernicze, fundusze, pieniądze i o to, żeby znowu NGOs wszystko mogły obsiąść i czerpać jak pijawka z budżetu państwa”.
  • Z drugiej strony Posłanka Elżbieta Anna Polak: „Z wielkim niesmakiem słucham tych bezpodstawnych oskarżeń w stosunku do organizacji pozarządowych. (…) Budujemy społeczeństwo obywatelskie, a państwo jesteście tutaj wyraźnie przeciwko społeczeństwu obywatelskiemu”, Posłanka Anita Kucharska-Dziedzic: „To, co zaproponowali aktywiści, to nie jest tylko i wyłącznie aktywistyczna robota organizacji pozarządowych. To jest także ciężka prawnicza praca. (…) Państwo także zlekceważyli ich ciężką pracę, ciężką, nieodpłatną, darmową pracę nad tym, żeby ten projekt udoskonalić i rozwiać wszelkie wątpliwości, które pojawiały się w opiniach do projektu” (Kliknij).

Komentarz: W tle tej dyskusji widać trochę dyskusję o wizji państwa. Wszechwładnej machiny czy systemu, w którym ucierają się różne poglądy i interesy. Obie nie są pozbawione wad, ale strach przed jawnie działającymi organizacjami nie dorównuje obawom dotyczącym możliwości niekontrolowanych złych decyzji podejmowanych przez, występujących w imieniu interesu państwa, urzędników. A z takim modelem „silnego” państwa mieliśmy już do czynienia.

• Kluby Seniora. Poselski projekt ustawy o klubach seniora (druk 2129) skierowano do prac w Komisji Polityki Senioralnej (wniosek o dodatkowe skierowanie projektu ustawy do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny został wycofany).

W procesie rzeczniczym

• Petycja. Petycja OFOP-u w sprawie zmiany ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. z 2025 r. poz. 1338 ze zm.) (Kliknij) została skierowana do Komisji Petycji.

Komentarz: Teraz wiele zależy od posłanek i posłów z Komisji Petycji (Skład). Czy uda się znaleźć „ambasadora” naszego projektu, który zaprezentuje projekt jako ważny i czy osoby członkowskie zdecydują o dalszych pracach nad projektem. Bardzo na to liczymy, bo szanse na to, że – choć są rządowe deklaracje – projekt ten trafi w tej kadencji Sejmu pod obrady izby, są niewielkie.

• W sprawie strategii. Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych wystąpiła do Przewodniczącego ds. Komitetu Działalności Pożytku Publicznego „z prośbą o udzielenie informacji dotyczących planowanej przez rząd Strategii Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego, zapowiadanej w Średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju”.

• Czekamy od:
  • 11 czerwca 2024 na I czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która miała zagwarantować środki finansowe na funkcjonowanie wojewódzkich społecznych rad do spraw osób niepełnosprawnych i powiatowych społecznych rad do spraw osób niepełnosprawnych (Kliknij).
  • 5 maja 2025 na projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (UD233), który m.in. „organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność statutową z zakresu ochrony przyrody zapewnia możliwości wykonywania prawa pokrzywdzonego”.
  • 16 lipca 2025 na podsumowanie powołanego przez Przewodniczącą Komitetu ds. Pożytku Publicznego Zespołu ds. VAT (Kliknij).
  • 1 stycznia na wyniki konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa (UD219) dotyczącego rad kobiet.
  • 30 stycznia na wyniki konsultacji dokumentu „Program regulacyjny na lata 2026-2028” (ID248).
  • 11 lutego na efekty ekspresowych konsultacji projektu z dnia 6 lutego 2026 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn (UD351) dotyczącego darowizn dla powodzian.
  • 18 lutego na protokół z Komitetu ds. Pożytku Publicznego (Kliknij).
  • 20 lutego na wyniki konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych (UD294), który wprowadza m.in. definicję usług społecznych.
  • 24 lutego na odniesienie się do uwag Przewodniczącego Komitetu ds. Pożytku Publicznego w kwestii projektu ustawy o likwidacji barier utrudniających funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego (UD309), a dotyczących zasad realizacji budżetu obywatelskiego.
  • 7 kwietnia na wyniki kolejnych konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (UD116) dotyczącego zwolnienia z podatku CIT „dochodów podatników, z zastrzeżeniem ust. 1c, których celem statutowym jest działalność w zakresie określonym w art. 4 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie – w części przeznaczonej na te cele”.

Dzieje się

• Grupa Robocza ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych zajęła stanowisko m.in. w następujących sprawach:
  • Podtrzymanie postulatu dotyczącego zmian w zakresie zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych (CIT) dla organizacji pozarządowych.
  • Podtrzymanie postulatu dotyczącego doprecyzowania definicji kosztów uzyskania przychodów (KUP) w organizacjach pozarządowych.
  • Usunięcie błędów systemowych ograniczających działalność kół gospodyń wiejskich (KGW) na gruncie nowelizacji ustawy o KGW, Prawa przedsiębiorców (PP) oraz potwierdzenie ich statusu jako organizacji pozarządowych (NGO).

Komentarz: Oficjalne dokumenty powinny pojawić się niebawem na stronie Komitetu (Kliknij).

• Komitet ds. Pożytku Publicznego. Znamy już Protokół z posiedzenia Komitetu do spraw Pożytku Publicznego 18 lutego 2026 r. (Kliknij). Mamy też dwa dokumenty 1) Sprawozdanie z prac zespołu roboczego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego do spraw podatku VAT od dotacji dla organizacji pozarządowych (Kliknij), oraz Plan prac Komitetu do spraw Pożytku Publicznego na rok 2026 (Kliknij)

Komentarz: W spotkaniu wzięło udział 21 osób w tym 12 z prawem głosu, czyli zabrakło quorum. Tak oto sprawozdanie w sprawie Vat trzeba było przyjąć obiegowo, ale przyjeto. W dyskusjach warto zwrócić uwagę na temat dotyczący

• strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, np. wypowiedzi przedstawiciela Ministerstwa Finansów o znaczeniu „ujęcia w strategii perspektywy związanej z audytem środków publicznych”
• 1% CIT i jasne stanowisko „Ministerstwo Finansów nie wyrazi zgody na wprowadzenie mechanizmu 1% w podatku CIT”
• propozycji wydłużenia terminu na zatwierdzenie rozliczenia dotacji celowej na realizację zadań przez organizacje pozarządowe (art. 152 ust. 2 ustawy o finansach publicznych).

Co do planu pracy Komitetu to lista jest długa i, trzeba przyznać, ambitna.

1) strategią rozwoju społeczeństwa obywatelskiego (trybem prac nad projektem, identyfikacją kluczowych zagadnień). Monitorowany będzie także przebieg prac nad projektem; 2) wynikami ewaluacji programów wspierania rozwoju społeczeństwa obywatelskiego i propozycjami zmian w programach; 3) przeglądem programów współpracy resortów z organizacjami pozarządowymi (osiągnięciami, występującymi problemami, planami na kolejne lata); 4) możliwościami systemowego zaangażowania Kół Gospodyń Wiejskich (KGW) w realizację inicjatyw służących lokalnym i ponadlokalnym społecznościom, np. zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, bezpieczeństwa żywnościowego, opieki senioralnej itp. oraz stworzenia systemu finansowania tej działalności; 5) identyfikacją organizacji pozarządowych, które posiadają potencjał do realizacji działań w zakresie ochrony ludności, obrony cywilnej i budowania odporności społeczeństwa na sytuacje kryzysowe i sposobami ich wspierania; 6) rozwojem współpracy z organizacjami pozarządowymi w obszarze działalności informacyjno-edukacyjnej dotyczącej członkostwa Polski w Unii Europejskiej; 7) wizerunkiem organizacji pozarządowych w opinii publicznej, retoryką skierowaną przeciwko organizacjom społeczeństwa obywatelskiego i sposobom jej przeciwdziałania; 8) możliwościami udziału organizacji społeczeństwa obywatelskiego w działaniach na rzecz dostępności otoczenia społeczno-gospodarczego i popularyzacji wiedzy o prawach i obowiązkach wynikających z ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze; 9) wolontariatem i perspektywami jego rozwoju; 10) filantropią w Polsce, jej uwarunkowaniami, możliwościami oddziaływania na postawy społeczne.

• RDPP. Rada wyraziła zaniepokojenie projektem ustawy o Krajowym Rejestrze Oznakowanych Psów i Kotów (KROPIK (Kliknij) przyjęła też stanowisko m.in. w sprawie projektu „Strategii Integracyjnej Polski na lata 2026–2035” przygotowywanego przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (Kliknij).

Komentarz: Zwrócono nam uwagę, że podane w poprzednim numerze podlinkowania – zaopiniowania przez Radę sprawozdania z wykonania ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie za lata 2018 i 2019 (Kliknij) i za lata 2020 i 2021 (Kliknij) – nie działają. Błąd jest nie po naszej stronie.

• Grupa Robocza ds. Rzecznictwa powstała w ramach NGO Forum „Razem” Polskiej Akcji Humanitarnej z inicjatywy przedstawicieli organizacji członkowskich Forum na początku 2024 roku. Stanowiła kluczową platformę współpracy lokalnych, krajowych i międzynarodowych organizacji pozarządowych zaangażowanych w działania na rzecz uchodźców, migrantów i integracji w Polsce (Kliknij). Ostatnio pracowano nad uwagami do Strategii Integracyjnej Polski na lata 2026–2035. W dniu 30 marca w Departamencie Polityki Społecznej odbyło się spotkanie konsultacyjne projektu Strategii.
• Piecza zastępcza. Obecnie trwają prace nad nowelizacją ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej, których głównym kierunkiem jest wzmocnienie rodzin zastępczych. Fundacja Potrzebny Przyjaciel wychodzi z propozycją wpisania do ustawy o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej zapisów dotyczących statusu osoby zaprzyjaźnionej (Kliknij), w tym: 
  • zdefiniowania roli, praw i obowiązków osoby i rodziny zaprzyjaźnionej
  • określenia procedury kwalifikacji kandydatów na osoby i rodziny zaprzyjaźnione
  • wprowadzenia obowiązku szkolenia dla kandydatów na osoby zaprzyjaźnione.

Temat do dyskusji

Czy są szanse na zmiany w podatku CIT dla NGO?

Czy i jakie zwolnienie organizacji pozarządowych z podatku dochodowego od osób prawnych zastąpi obecne, ryzykowne i niepewne dla NGO przepisy? Rządowy projekt nowelizacji ustawy o CIT oraz problem, który od lat ma ze „swoim zwolnieniem” trzeci sektor, omawia dla ngo.pl Rafał Dymek.

Czy wiesz, że…

1566 – ogłoszona zostaje (29 maja) bulla papieża Piusa V, będąca jednym z fundamentalnych dokumentów kontrreformacji. Dokument ten radykalnie zaostrzył dyscyplinę wewnątrz instytucji życia konsekrowanego, kładąc szczególny nacisk na wprowadzenie ścisłej klauzury żeńskiej oraz eliminację rozprzężenia w zakonach męskich. Była to próba rygorystycznego wdrożenia dekretów soboru trydenckiego dotyczących reformy zakonów (De regularibus et monialibus). Papież, wywodzący się z zakonu dominikanów, postrzegał ścisłą izolację od świata zewnętrznego jako jedyny skuteczny sposób na ochronę wspólnot religijnych przed wpływami reformacji oraz nadużyciami obyczajowymi.

Bulla wprowadziła radykalne zmiany w statusie prawnym kobiet konsekrowanych. Wszystkie mniszki składające śluby uroczyste zostały objęte zakazem opuszczania murów klasztornych (poza sytuacjami wyższej konieczności, jak pożar czy zaraza). Kobiety żyjące we wspólnotach (np. tercjarki dominikańskie czy franciszkańskie), które nie składały ślubów wieczystych, próbowano zmusić (co w praktyce wdrażane było stopniowo i nie bez oporu) do dokonania wyboru: albo przyjmą śluby uroczyste i poddadzą się klauzurze, albo ich wspólnoty zostaną rozwiązane. Wprowadzono też surowe restrykcje dotyczące wstępu osób postronnych na teren klasztorów.

Jeśli chodzi o męskie struktury zakonne, to bulla nakazała natychmiastowy powrót do klasztorów wszystkim zakonnikom przebywającym poza nimi bez wyraźnego, pisemnego pozwolenia (tzw. vagantes). Podkreślono zakaz posiadania przez zakonników prywatnych funduszy i przedmiotów, co miało na celu powrót do pierwotnego ideału ubóstwa. Nakazano łączenie małych placówek zakonnych, w których nie było możliwe zachowanie pełnej dyscypliny i wspólnotowego oficjum.

Bulla Circa pastoralis doprowadziła do ujednolicenia modelu żeńskiego życia zakonnego do niemal wyłącznie kontemplacyjnego. Istotnie ograniczyło to i opóźniło rozwój żeńskich zgromadzeń czynnych (zajmujących się nauczaniem lub opieką medyczną) aż do XIX wieku, podczas gdy zakony męskie o charakterze apostolskim utrzymały lub wywalczyły sobie większą elastyczność.

W sferze administracyjnej dokument wzmocnił kontrolę Stolicy Apostolskiej i biskupów nad klasztorami, co było kluczowym elementem centralizacji Kościoła po soborze trydenckim.

—————————

Jeszcze nie zapisałeś się na Biuletyn #prosteNGO? Możesz to zrobić poniżej!
Chcesz się podzielić informacjami lub komentarzami? Prześlij je na [email protected]