Biuletyn #prosteNGO – 24 listopada – 7 grudnia 2025 r.

Biuletyn #prosteNGO ma służyć wymianie informacji na temat tego, co się dzieje w procesie stanowienia prawa dla NGO i w procesach rzeczniczych na jego rzecz. Zachęcamy chętne osoby i instytucje do współpracy. Biuletyn dostarcza faktów i tez do środowiskowej dyskusji.

SPIS TREŚCI

1. W SKRÓCIE

1. W planach legislacyjnych (Aktywni Seniorzy, Zatrudnienie socjalne, Usługi opiekuńcze, Fundacje rodzinne bez zmian)
2. W procesie legislacyjnym
   • Na poziomie rządowym (Samorząd, Rady kobiet, Badanie sprawozdań OPP, Rozporządzenie w w sprawie wzorów, Milcząca zgoda)
   • Na poziomie parlamentarnym (Kluby seniora. Seniorzy i małe organizacje, Podkomisje stałe, Zespoły parlamentarne)
3. W procesie rzeczniczym (Gorzki smak sukcesu? CIT, Czekamy)
4. Dzieje się (Program współpracy, Czy Przewodniczący przestrzega prawa? Posiedzenie RDPP, Stanowiska RDPP)

2. TEMATY DO DYSKUSJI

1. Kodeks organizacji pozarządowych
2. Czy wiesz, że… (1796)

---

W skrócie

W planach legislacyjnych

• Aktywni Seniorzy. Pojawiła się zapowiedź projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie ustanowienia Programu wieloletniego na rzecz osób starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026-2030 (ID168). Program, którego pośrednimi beneficjentami będą – jak czytamy – także m.in. organizacje pozarządowe, Uniwersytety Trzeciego Wieku; Rady Seniorów, opierać się będzie na pięciu głównych priorytetach: 1) Rozwój strategicznych koncepcji w zakresie polityki senioralnej, 2) Edukacja osób starszych, 3) Partycypacja społeczna osób starszych, 4) Integracja wewnątrzpokoleniowa, 5) Rozwój dziennych form wsparcia. Patrz dalej.

• Zatrudnienie socjalne. Celem planowanego projektu ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu socjalnym oraz niektórych innych ustaw (UD338) jest „zwiększenie skuteczności, elastyczności i adekwatności instrumentów zatrudnienia socjalnego do indywidualnych potrzeb uczestników oraz poprawa warunków funkcjonowania CIS, w tym zapewnienia im stabilnego źródła finansowania działalności”. Proponuje się w nim, „aby w skład Rady Zatrudnienia Socjalnego wchodzili także przedstawiciele centralnych organów administracji rządowej, przedstawiciele samorządu terytorialnego reprezentowani poprzez regionalne ośrodki polityki społecznej, przedstawiciele sektora ekonomii społecznej, w tym ośrodków wsparcia ekonomii społecznej”.

Komentarz: Ważna z punktu widzenia organizacji pozarządowych prowadzących Centra i Kluby Integracji Społecznej (CIS, KIS) będzie pewnie informacja o zapewnieniu „w ustawie wojewodzie odpowiednich instrumentów do sprawowania nadzoru nad działalnością CIS”, nadanie prawa wojewodzie „zarządzenia kontroli CIS, co zwiększa jego uprawnienia i elastyczność w reagowaniu na potencjalne nieprawidłowości” oraz „ujednolicenie obowiązków sprawozdawczych CIS i KIS”.

• Usługi opiekuńcze. Projektowana ustawa o zmianie ustawy o pomocy społecznej (UD340) ma wprowadzić upoważnienie do wydania przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego aktu wykonawczego. „Przepis upoważniający określi minimalny zakres czynności świadczonych w poszczególnych rodzajach usług opiekuńczych; wymagania i umiejętności niezbędne dla osób świadczących usługi opiekuńcze; sposób monitorowania i ewaluacji realizacji usług opiekuńczych”.

• Fundacje rodzinne bez zmian. Prezydent zawetował uchwaloną przez Sejm ustawę o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (kliknij).

W procesie legislacyjnym

Na poziomie rządowym

• Samorząd. Projekt ustawy o likwidacji barier utrudniających funkcjonowanie jednostek samorządu terytorialnego (UD309).

Komentarz: Projekt nie został skierowany do konsultacji. W obecnej wersji nie wydaje się, by wpłynął na likwidację barier współpracy z organizacjami i ograniczenia we wspieraniu ich aktywności.

• Rady kobiet. Projekt ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa (UD219). Tak oto samorząd (na poziomie gminy, powiatu i województwa) może wyrazić zgodę na utworzenie rady kobiet z własnej inicjatywy lub na wniosek m.in. organizacji pozarządowych lub podmiotów określonych w art. 3 ust. 3 ustawy czy środowisk kobiecych ze swojego terenu. Rady mają mieć „charakter konsultacyjny, doradczy i inicjatywny”.

Komentarz: do konsultacji zaproszono m.in. Stowarzyszenie Kongres Kobiet, Ogólnopolską Federację Organizacji Pozarządowych, Fundację Fundusz Feministyczny, Fundację Fundusz dla Odmiany, Fundację im. Stefana Batorego, Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej. Pytanie, czy powstawanie takich rad (młodzieżowych, seniorów, kobiet) nie jest osłabianiem potencjału tkwiącego w samoorganizacji? Można zapytać, po co organizować się, jeśli można wejść od razu w struktury dialogu z władzą także bez społecznego zaplecza i demokratycznej kontroli?

• Badanie sprawozdań OPP. Znamy stanowiska zgłoszone w konsultacjach rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki uchylającego rozporządzenie w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego (Kliknij).

Komentarz: Wydaje się, że głosy są pozytywne, choć np. Federacja Polskich Banków Żywności zgłasza jedną uwagę dotyczącą przeredagowania art. 2 w formie “Przepisy dotychczasowe stosuje się do obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego, sporządzonych za rok obrotowy, który rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2024 r., w przypadku, gdy spełniły warunki określone w § 1 ust. 1 rozporządzenia uchylanego w § 1 w roku obrotowym poprzedzającym ten rok”. Z kolei Krajowa Izba Biur Rachunkowych podkreśla: „Uchylenie rozporządzenia niewątpliwie przyniesie korzyści, jednak w praktyce – jak pokazuje doświadczenie biur rachunkowych – największym problemem organizacji pozarządowych jest brak jasnych i jednolitych komunikatów ze strony administracji”, proponując pozaustawowe zmiany organizacyjne.

• Rozporządzenie. Rozpoczęły się (1.12) i zakończyły (5.12) konsultacje rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego w sprawie wzorów ofert, umów i sprawozdań dotyczących realizacji zadań publicznych (Kliknij).

Komentarz: To rozporządzenie to papierek lakmusowy niekompetencji i nieudolności kolejnych rządów. Przypomnijmy, bo to ważne…. ostatnie zmiany w rozporządzeniu wymusiła ustawa o NIW z 2017 roku (szczegóły tej historii Kliknij), ale ich projekt w konsultacjach pojawił się – co istotne – dopiero we wrześniu 2018 roku. Wymuszając tym pośpiech i ostatecznie wprowadzając bałagan zamiast uproszczeń. Głosy krytyki spowodowały przynajmniej tyle, że wprowadzone w październiku zmiany miały zacząć obowiązywać od marca 2019 roku (czyli dla wielu konkursów w 2019 stosowano jeszcze stare zasady), dając czas samorządom na przygotowanie się do zmian. Wszyscy wiedzieli, że przyjęte rozwiązania to prowizorka. Nic dziwnego, że temat powrócił w kolejnym roku, ale znów „na ostatnią chwilę”. Konsultacje nowych rozwiązań zaproponowano w terminie 2-18 października 2019 r. Jednak z uwagi na ilość i jakość uwag zgłoszonych w konsultacjach prace przedłużono i… ten stan zawieszenia trwa właściwie do dziś.

Pod koniec czerwca 2024 ministra Agnieszka Buczyńska ogłosiła prekonsultacje tego rozporządzenia. Niestety nic nie było wiadomo o jego wynikach, a na nasze pytanie o efekty, 28 sierpnia, odpowiedziano, „że zgodnie założeniami prekonsultacji analizą obowiązujących obecnie formularzy i wypracowaniem nowych wystandaryzowanych rozwiązań zajmuje się teraz Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. Wyniki tych prac usprawnią przyszłe procesy legislacyjne”. Zgodnie z przewidywaniami rząd znów wyciągnął we wrześniu „z kapelusza” projekt (Kliknij), który wzbudził przewidywane opory środowisk pozarządowych i samorządowych. W ramach konsultacji, opiniowania i uzgodnień zgłoszono ponad 1000 uwag! Podsumowanie konsultacji pojawiło się 21. 03. 2025 roku (Kliknij) i od tej pory nic się nie wydarzyło, a sam projekt niedokończony wisi nadal na stronach RCL-u.

Teraz mamy zmianę rozporządzenia, która jedynie „doprecyzowuje postanowienia zawarte we wzorach umów o realizację zadania publicznego. Chodzi o wymogi dotyczące wyodrębniania dokumentacji finansowo-księgowej i ewidencji księgowej zadania publicznego„. Tak oto bubel prawny, funkcjonujący od 2018 roku, nadal pozostanie niezmieniony pomimo trzykrotnych (a dodatkowo trzeba doliczyć prekonsultacje) dogłębnych konsultacji i jednoznacznie negatywnego stanowiska tak samorządów, jak i organizacji pozarządowych.

• Milcząca zgoda. Do projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (UDER95) 107 organizacji ekologicznych wystosowało „zdecydowany sprzeciw wobec propozycji zmian prawnych zawartych w projekcie ustawy”, twierdząc, że proponowane „Propozycje legislacyjne mają prowadzić do usprawnienia procedur administracyjnych, ale w rzeczywistości wprowadzają chaos prawny, a ich efekt może być odwrotny od zamierzonego. Czeka nas erozja podstawowych zasad prawa ochrony środowiska w sposób rażąco niezgodny z prawem Unii Europejskiej i prawem międzynarodowym”. (Kliknij)

Na poziomie parlamentarnym

• Kluby seniora. Jeszcze do12 grudnia można zgłaszać w ramach konsultacji sejmowych uwagi do poselskiego projektu ustawy o klubach senior (Kliknij).

• Seniorzy i małe organizacje. W dyskusji w Sejmie wokół pytania posłanek Joanny Borowiak i Lidii Burzyńskiej na temat konsultacji i zakresu nowego programu dla seniorów (patrz wyżej) Sekretarz Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Marzena Okła-Drewnowicz odpowiadała: „Oprócz tych konsultacji w trybie rządowym, oprócz ewaluacji, w sposób absolutnie staranny i rzetelny, powiedziałabym, przeprowadziłam prekonsultacje osobiście, będąc w wielu regionach” (…). „I po tych konsultacjach – mogę to dziś podsumować i państwu powiedzieć – wpłynęły uwagi od ponad 20 podmiotów, również takie, że nie mają uwag. Tych uwag było ok. 160. Część z nich została już uwzględniona na tym etapie uchwalania programu, a część będzie uwzględniona w regulaminach konkursów, bo taka jest procedura. I jedna z tych uwag, szanowni państwo, jest np. taka – i to już uwzględniliśmy – że w przypadku priorytetu II albo IV, czyli zaadresowanego właśnie do tych małych podmiotów, którym nie potrafiliście przez lata przekazywać środków finansowych w ramach programów rządowych… Wkład własny w przypadku tych priorytetów dla tych organizacji będzie wynosił nie 20%, ale 10%. To właśnie w zapisach tego programu niejednokrotnie pojawia się słowo >>wieś<<, tak żeby szczególnie wzmocnić działalność na rzecz seniorów na obszarach wiejskich. Szanowni Państwo! Kolejna rzecz. Budżet tego programu został zwiększony”. I dalej dowiadujemy, się, że nastąpią zmiany i nie będzie tak, że „małe organizacje, uniwersytety trzeciego wieku czy rady seniorów zostają bez środków finansowych (…). A tych organizacji jest coraz więcej i one są na wagę złota. To one tworzą politykę senioralną w małej ojczyźnie, w Polsce lokalnej”. Jak się okazuje, skorzystano tu „ze wzorca finansowania rad seniorów z województwa mazowieckiego – przez samorząd mazowiecki, przez marszałka województwa. Taka forma dofinansowywania rad seniorów ma miejsce. Powieliliśmy ją na terenie całej Polski. Korzystaliśmy w tym programie z najlepszych doświadczeń, tak żeby małe organizacje otrzymały pieniądze. Bo niestety do tej pory było tak, że to duże organizacje z dużych miast pochłaniały największą, lwią część środków. Dla nich też mamy priorytet, pierwszy. Chodzi o projekty unikatowe, ogólnopolskie, modelowe i uniwersalne. Tam każdy znajdzie swoje miejsce, ale to wymagało rzetelności i konsultacji”.

Komentarz: Wydaje się, że warto zwrócić uwagę na dwa aspekty tej sprawy, które dotyczą raczej polityki niż meritum sprawy.

Po pierwsze, konsultowanie projektów z organizacjami jest zawsze argumentem w walce politycznej, a nie źródłem wiedzy. Opozycja (niezależnie, kto akurat jest przy władzy) żąda szerszych konsultacji, a gdy sama jest u władzy uważa to, co robi, za wystarczające. Organizacje pozarządowe w dyskusjach sejmowych służą do „wycierania sobie gęby”. Każda teza jest tu dostatecznie uzasadniona.

Po drugie (znów niezależnie od rządzącej opcji politycznej), warto się chwalić, że wspiera się te małe lokalne organizacje, kosztem tych dużych w dużych miastach. Za każdym razem, czy mówił to premier Gliński, czy mówi to ministra Porowska, nie chodzi o to, czy tak jest słusznie, ale że tak „ładniej” wygląda. Wspieranie małych organizacji z poziomu centralnego to zawsze jedynie kropla w morzu potrzeb, czyli wspieranie jednych kosztem drugich. Dlaczego piszę kosztem – jeżeli np. prawie 90% organizacji składających wnioski nie dostaje środków z jakiegoś konkursu, to znaczy, że wykonano ogromny wysiłek społeczny (koszt społeczny), który poszedł na marne. Promowanie krajowych programów dla małych lokalnych organizacji to rodzaj obietnicy bez wystarczającego pokrycia. A pamiętać należy, że z jednej strony sektor pozarządowy jest rodzajem ekosystemu, gdzie różnorodność, a nie tylko „małość” jest podstawową zaletą. Po drugie zaś, że środki publiczne powinny być wydatkowane w sposób celowy i efektywny. Najważniejszy jest ostateczny efekt, a nie kto będzie go realizował. Warto to mieć na uwadze.

• Podkomisje stałe –
  • odbyło się 24 posiedzenie (Kliknij) podkomisji do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi (PSR02S). Tematem była informacja na temat analizy barier w korzystaniu przez NGO z zamówień publicznych (PZP) oraz potrzeba rozwoju klauzul społecznych, a także informacja na temat podniesienia kwoty wolnej od podatku dla osób otrzymujących stypendia. Komentarz: Niestety zabrakło silniejszego głosu strony społecznej.
  • w najbliższym czasie nie są planowane podkomisje do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi, samorządowymi i związkami zawodowymi (ENM05S) i do spraw udziału i roli społeczeństwa obywatelskiego w wymiarze sprawiedliwości oraz społecznej kontroli prokuratury (SPC01S).

• Zespoły parlamentarne – w najbliższym czasie nie są planowane posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Organizacji Pozarządowych i Społeczeństwa Obywatelskiego  (Kliknij) i Parlamentarnego Zespołu ds. Dialogu Obywatelskiego (Kliknij).

W procesie rzeczniczym

• Gorzki smak sukcesu? Wreszcie zakończyło się I czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach, ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (druk nr 868). Komisja kontynuowała (Kliknij) prace w ramach pierwszego czytania (Kliknij). Tym razem dyskusja dotyczyła jedynie czasu vacatio legis i, zgodnie z propozycjami rządu, komisja przyjęła poprawkę, która oddala wejście w życie ustawy na rok… 2028!

• CIT. Wiceprzewodnicząca Komitetu ds. Pożytku Publicznego otrzymała odpowiedź w sprawie braku w procedowanej ustawie o CIT (Kliknij) zaplanowanego urealnienia zwolnienia z podatku dochodowego organizacji pozarządowych, gdzie czytamy: „Jak wskazano powyżej, brak ujęcia w aktualnej wersji projektu UD 116 przedmiotowych zmian w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT wynika z jej uszczelniającego charakteru. Niemniej jednak, nie oznacza to rezygnacji z wprowadzenia przedmiotowych zmian w przypadku podejmowania przez Ministerstwo Finansów kolejnych inicjatyw ustawodawczych w obszarze podatków dochodowych”.

Komentarz: Warto dodać, że równocześnie otrzymaliśmy odpowiedź na nasze pytanie o tryb dokonywania zmian w Wykazie prac legislacyjnych rządu: „aktualizacja we wpisie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (UD116) nastąpiła na wniosek Ministra Finansów i Gospodarki z 3 września 2025 r. 12 września 2025 r. Zespół ds. Programowania Prac Rządu rozpatrzył ten wniosek w trybie obiegowym i wyraził zgodę na aktualizację wpisu w Wykazie”.

Ministerstwo organizuje dodatkową konferencję w sprawie ustawy w dniach 10 i 12 grudnia (Kliknij), ale nie zaproszono na nią organizacji. Oznacza to, że możemy zapomnieć o rozwiązaniu kwestii CIT-u dla organizacji w tej noweli. Czekamy jeszcze, czy Ministerstwo odpowie osobno na list Przewodniczącego Komitetu (w uzgodnieniach pojawiły się bowiem dwa stanowiska). W każdym razie nie wiadomo, czy zmian w CIT dla organizacji można się spodziewać w najbliższym czasie.

• Czekamy od:
  • 11 czerwca 2024 na I czytanie komisyjnego projektu ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, która miała zagwarantować środki finansowe na funkcjonowanie wojewódzkich społecznych rad do spraw osób niepełnosprawnych i powiatowych społecznych rad do spraw osób niepełnosprawnych (Kliknij).
  • 3 października 2024 na wyniki konsultacji projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu marnowaniu żywności (Kliknij).
  • 5 maja 2025 na projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw (UD233), który m.in. „organizacjom pozarządowym prowadzącym działalność statutową z zakresu ochrony przyrody zapewnia możliwości wykonywania prawa pokrzywdzonego”.
  • 18 czerwca 2025 na protokół z posiedzenia Komitetu ds. Pożytku Publicznego (Kliknij). Komentarz: Wysłaliśmy prośbę o ten protokół w trybie dostępu do informacji publicznej.
  • 16 lipca 2025 na podsumowanie powołanego przez Przewodniczącą Komitetu ds. Pożytku Publicznego Zespołu ds. VAT (Kliknij).
  • 27 sierpnia 2025 na wyniki konsultacji „małej nowelizacji” UDPPiW (Kliknij).
  • 8 października 2025 na wyniki konsultacji projektu ustawy o ochronie osób uczestniczących w debacie publicznej przed oczywiście bezzasadnymi roszczeniami lub stanowiącymi nadużycie postępowaniami sądowymi (UC94).
  • 27 października na odpowiedź na uwagi Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego do projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (UD317) zgłoszone w ramach uzgodnień resortowych i na zamieszczenie opinii RDPP (Kliknij) o tym projekcie.
  • 31 października na wyniki konsultacji Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku (Kliknij).
  • 24 listopada na wyniki konsultacji Zarządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie Rady do spraw Budowania Odporności Społecznej (Kliknij).
  • 25 listopada na wyniki konsultacji publicznych projektu rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów (UEPIK) (Kliknij).

Dzieje się

• Program współpracy. Udostępniono tabelę uwag zgłoszonych w ramach konsultacji publicznych (Kliknij​) „Programu współpracy Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2026” (Kliknij).

Komentarz: Z dokumentu można wnosić, że została zgłoszona jedna uwaga z prośbą dodania zapisu: „W procesie oceny realizacji programu udział wezmą zaproszone organizacje pozarządowe”. Odpowiedź jest negatywna (uwaga nieuzwględniona) z uzasadnieniem „minister jest zobowiązany do przedstawienia sprawozdania z realizacji programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy za rok poprzedni nie później niż do 30 kwietnia każdego roku i opublikowania go w Biuletynie Informacji Publicznej. W związku z tym każda organizacja, a nie tylko zaproszone organizacje pozarządowe, może poddać program współpracy krytycznej ocenie. Ponadto należy zauważyć, że Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego jest w swej działalności wspierany przez ciała opiniodawczo-doradcze, tj. Radę Działalności Pożytku Publicznego i Radę Dialogu z Młodym Pokoleniem, w których zasiadają przedstawiciele organizacji pozarządowych”. Niestety nie wiemy, kto zgłosił tę słuszną uwagę. A stanowisko Przewodniczącego pokazuje, że nie zrozumiał on postulatu. Chodziło o to – jak się wydaje – żeby raport z oceny realizacji programu był przygotowany nie dla organizacji (które mogą „poddać program współpracy krytycznej ocenie”), ale z organizacjami, by oddawał rzeczywiste efekty jego wdrażania, a nie tylko opinię strony rządowej. Ilość uwag i reakcja Przewodniczącego na jedną uwagę świadczy, że współpraca, jak do tej pory, nie układa się najlepiej.

• Czy Przewodniczący przestrzega prawa? W ramach Biura Monitoringu #prosteNGO wystosowaliśmy, w trybie dostępu do informacji publicznej, zapytanie „o udostępnienie sprawozdania Przewodniczącego KPP z realizacji zadań Komitetu ds. Pożytku Publicznego za rok 2024 wraz z informacją, kiedy został przedłożony Radzie Ministrów”. Na stronie Komitetu ds. Pożytku Publicznego jest bowiem sprawozdanie za rok 2023, a za 2024 brak, mimo że na podstawie art. 34h ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego przedkłada Radzie Ministrów w terminie do dnia 30 czerwca każdego roku sprawozdanie za poprzedni rok kalendarzowy.

Komentarz: O tym, że Komitet jest na bakier z przestrzeganiem ustawowych obowiązków, wiemy nie od dzisiaj. Już w kwietniu 2024 pytaliśmy o realizację obowiązków wynikających z ustawy (Kliknij), a potem wielokrotnie domagaliśmy się informacji m.in. o planie prac Komitetu. Ostatecznie KPRM sam przyznał – w uzasadnieniu do projektu procedowanej obecnie nowelizacji ustawy (Kliknij) – że „mimo obowiązywania przepisu, obowiązek ten nigdy nie został zrealizowany. W latach 2017-2022 Komitet funkcjonował, nie przyjmując Planu pracy i nie przedstawiając go do zatwierdzenia Radzie Ministrów. Od roku 2023 Komitet przyjmuje Plany pracy, jednak nie były one kierowane do zatwierdzenie przez Radę Ministrów”. Sama konstrukcja Komitetu, jak i jego kompetencje powinny być podstawą do jego zlikwidowania w tej formie (o czym już pisaliśmy wielokrotnie np. Kliknij) lub przynajmniej gruntownej reformy.

• Posiedzenie RDPP. 20 listopada 2025 odbyło się VIII posiedzenie plenarne. Mamy już oficjalny komunikat (Kliknij) i tekst Rafała Kowalskiego „KSeF, odporność i nowelizacje pożytku na listopadowym posiedzeniu RDPP” (Kliknij).

Komentarz: Warto zwrócić uwagę na informację z ngo.pl, która nie pojawia się w komunikacie: „Przedstawiciele Departamentu Społeczeństwa Obywatelskiego poinformowali, że nie dojdzie do połączenia dwóch nowelizacji – projektu, który poznaliśmy na wiosnę (tzw. małej nowelizacji), i projektu zgłoszonego przez organizacje pozarządowe przeszło rok temu (projektu z nowymi trybami zlecania zadań publicznych). Pojawił się argument, że połączenie oznaczałoby stratę kolejnych sześciu miesięcy”. Warto dodać, że jest to decyzja sprzeczna z deklaracjami Przewodniczącego Grabca  (Kliknij), który 11 września 2025 r. deklarował „podjąłem decyzję o pracach nad uzupełnieniem nowelizacji o dodatkowe obszary w tym: nowe tryby zlecania zadań publicznych”.

• Uchwały RDPP. Rada podjęła uchwały m.in.
  • w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Finansów uchylającego rozporządzenie w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego (Kliknij) -pozytywna, bez uwag;
  • w sprawie projektu zarządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie Rady do spraw Budowania Odporności Społecznej (Kliknij) – pozytywna, bez uwag;
  • w sprawie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco (Kliknij) – negatywna załącznik nr 1;
  • w sprawie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o samorządzie gminnym (Kliknij) – negatywna, m.in. uznając za „kontrowersyjne i przeciwskuteczne wprowadzanie do ustawy pojęcia >>reprezentatywnego<< wyniku konsultacji społecznych, rozumianego jako udział co najmniej 20% uprawnionych, a następnie wiązanie z tym skutków prawnych (obowiązkowe referendum)”;
  • w sprawie projektu „Programu współpracy Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z organizacjami pozarządowymi (Kliknij) – pozytywna, bez uwag;
  • w sprawie projektu rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (Kliknij) – pozytywnie, z uwagami.

Temat do dyskusji

Kodeks organizacji pozarzadowych

O potrzebie unormowania podstawowych zasad działania organizacji pozarządowych mówiliśmy w ramach #prosteNGO od samego powstania portalu. Wskazywaliśmy na „Konstytucję dla biznesu” czy „Kodeks spółek handlowych” jako na przykłady, które mogą być punktem odniesienia do myślenia o takich rozwiązaniach. Zaproponowaliśmy też 10 punktów, które mogłyby się znaleźć w planowanym kodeksie (Kliknij)

Teraz powstał specjalny Zespół do spraw kodyfikacji przy Grupie ds. uproszczeń prawnych dla organizacji pozarządowych i rozpoczął pracę. Dyskusja zaczyna się od próby określenia legalnej definicji organizacji pozarządowej (społecznej), próby określenia katalogu form prawnych i ewentualnej próby kategoryzacji organizacji. Próbujemy zarysować punkt wyjścia do dyskusji.

Czy wiesz, że…

1796  – Edykt Protekcyjny (Confirmations-Patent und Protectorium) Fryderyka Wilhelma II z 1796 roku potwierdzający specjalny status i udzielający oficjalnej ochrony królewskiej najważniejszej pruskiej obediencji wolnomularskiej: Große National-Mutterloge der Preußischen Staaten genannt „Zu den drei Weltkugeln” (Wielkiej Narodowej Loży Matki Państw Pruskich zwanej „Pod Trzema Globami”). Był to czas narastających obaw przed tajnymi stowarzyszeniami rewolucyjnymi, dlatego ważne było by akceptowanej loży nie uznano za jedno z nich.

Loża „Zu den drei Weltkugeln” („Pod Trzema Globami”) została założona w 1740 roku w Berlinie pod protekcją nowego króla Prus Fryderyka II Wielkiego. Początkowo działała jako prosta loża „Aux trois Globes”. Równolegle, przy wsparciu króla, zaczęły powstawać loże filialne, np. Pod Trzema Kolumnami we Wrocławiu (Zu den drei Säulen 1741). Tak, że już w roku 1744 berlińska loża otrzymała status Große Königliche Mutterloge (Wielka Królewska Loża Matka). Oznaczało to formalne prawo do tworzenia i zarządzania siecią podległych jej lóż (lóż-córek) na terenie całej monarchii. Co ciekawe, w 1772 roku Loża przekształciła się w Wielką Narodową Lożę Matkę Państw Pruskich, a więc już nie królewska, tylko narodowa, i tę organizację właśnie usankcjonował edykt z 1796 roku.

---